De markt biedt meer vrijheid dan de overheid

[admin]

http://www.meervrijheid.nl/myfiles/algemeen2/markt.jpg

De markt biedt meer vrijheid dan de overheid, stellen Frans de Graaf en Auke Leen. Meer menselijke maat, wat de PvdA wenst, betekent dus: meer privatiseren.


Bij het aantreden van het nieuwe kabinet leek een zucht van verlichting door Nederland te gaan. Eindelijk zouden de tijden van ongebreidelde marktwerking voorbij zijn. Aan de vorige kabinetten-Balkenende werden door tegenstanders termen verbonden als 'guur neoliberalisme' en 'hard economisch beleid'. Maar gelukkig was dat nu afgelopen. Voortaan zouden de 'menselijke maat' en 'het maatschappelijk middenveld' weer de ruimte krijgen.

De tegenstanders van privatisering ruiken hun kans. Vorige week bepleitte PvdA-Kamerlid Crone nog de omvorming van overheidsbedrijven tot 'sociale vennootschappen' (Forum, 14 maart), waarmee hij impliciet een moreel oordeel velde over particuliere vennootschappen, als zijnde niet-sociaal. De PvdA wil blijkbaar de invloed van de overheid op de samenleving uitbreiden. De overheid moet haar aandelen niet van de hand doen, maar zich als aandeelhouder actiever gaan opstellen. De minister van Financiën, PvdA-leider Wouter Bos,was vorige week in een Kamerdebat over privatisering duidelijk: 'Als er geen dwingende redenen zijn, privatiseren we niet'. Wie in 'minder markt' een terugkeer naar de menselijke maat ziet, vergeet dat de markt is gebaseerd op vrije mensen en dat de overheidsbureaucratie dat veel minder is. De markt is gebaseerd op de uniciteit van ieder mens en biedt hem ruimte zijn eigen, vrije keuzen te maken. Maar de overheid regeert over mensen en legt besluiten op. Legitimatie van die besluiten door democratische besluitvorming of, zoals bij dit kabinet, overleg met het maatschappelijk middenveld, doet daaraan niets af.

Het is merkwaardig dat negatieve eigenschappen als egoïsme, materialisme en individualisme aan de markt worden toegeschreven en hun tegenpolen worden gerelateerd aan de publieke sector. Terwijl op de markt moreel gedrag wordt gestimuleerd. Een ondernemer maakt bijvoorbeeld slechts winst als hij zijn middelen dusdanig inzet dat anderen die waarderen. Vertrouwen en eerlijkheid worden door anderen gewaardeerd, egoïsme en bedrog niet.

De markt heeft als voordeel dat hij mensen vrij laat zich moreel te gedragen en te ontwikkelen. De publieke sector heeft als nadeel dat burgers immoreel gedrag van politici en ambtenaren nauwelijks kunnen afstraffen.

De nieuwe coalitie wil het overheidseigendom nadrukkelijker gebruiken om het 'publieke belang' te behartigen. Publieke belangen komen aan de maatschappij als geheel ten goede en kunnen zonder de bemoeienis van de overheid niet goed tot hun recht komen. Meer nadruk op het publieke belang klinkt sympathieker dan het is. Het is zorgelijk als economische sectoren in toenemende mate worden ingericht met het collectief als uitgangspunt in plaats van het individu centraal te stellen. Wie de menselijke maat de ruimte wil geven, moet een beslissing om overheidseigendom al dan niet te verkopen, laten afhangen van de belangen van individuele burgers en niet van het collectief.

Er is een brede consensus over het feit dat de klassieke overheidsbureaucratie niet de geschiktste vorm is voor het uitvoeren van allerlei economische activiteiten. Als alternatief voor die bureaucratie én voor de vermeend immorele markt kiest het kabinet voor een tussenlaag. Het CDA gebruikt hiervoor de term maatschappelijk middenveld, Crone heeft het over sociale vennootschappen. Deze ondernemingen moeten het publieke belang dienen en worden daarvoor afgeschermd van de tucht van de markt. Hieronder vallen volgens Crone onder meer woningcorporaties en de NS (waarvan de staat volledig eigenaar is).

Het nadeel van zulke constructies is bekend. Er ontstaat een situatie waarin de consument noch het parlement het voor het zeggen heeft. Gelukkig biedt de vrije markt een oplossing voor dit probleem. Bij de meeste 'maatschappelijke ondernemingen' zijn geen publieke in het geding maar private belangen. De reizen van de NS, zijn allereerst in het belang van diegenen die er gebruik van maken. Men kan het sociaal wenselijk vinden dat die reizen worden aangeboden, maar dat is iets anders dan stellen dat die reizen de hele maatschappij ten goede komen.

Het gaat om de concrete belangen van individuele burgers. Het is allerminst zeker dat de zogenoemde maatschappelijke ondernemingen beter in de wensen van burgers kunnen voorzien dan normale ondernemingen. Door sectoren te beschermen tegen concurrentie worden burgers de voordelen van de markt onthouden. De wegen slibben dicht, de markt kan daar niet op inspelen door goed openbaar vervoer aan te bieden. De NS zit vast aan een politiek gekleurd publiek belang, anderen kunnen niet tot het spoor toetreden. Privatisering is daarom een kwestie van durven, bijvoorbeeld: stop het reguleren van de telecomsector, privatiseer Schiphol en de NS, stel het spoor open voor derde partijen en liberaliseer de postmarkt.

Het kabinet zegt vertrouwen te willen geven aan mensen. Als die woorden betekenis hebben, kunnen we een ambitieus privatiseringsprogramma verwachten. Vertrouwen in mensen impliceert immers een vertrouwen in de markt.

Frans de Graaf werkt voor de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, waar de publicatie Vertrouwen in de markt verscheen. Auke Leen is universitair docent in Leiden.

Dit artikel verscheen op 19 maart 2007 op de opiniepagina van de Volkskrant

Met dank aan Stichting Meervrijheid

[admin]

Reaktie op dit artikel door R. Hartman poster op Meervrijheid.


Juist de vrije markt heeft belang bij producten met een goede prijs/kwaliteit verhouding, en daardoor zul je deze alleen bij een vrije markt krijgen.

Zodra de overheid zich er mee bemoeit krijg je inferieure en/of te dure producten. Kijk maar eens naar ons geweldige nieuwe zorgstelsel. Dat lijkt vrije markt, maar is het niet. De verzekeraars lopen geheel aan de leiband van de staat. Hetzelfde geldt voor het openbaar vervoer, met haar 'prestatiecontracten' met de overheid. En dat is enorm slim, pardon, sluw, van die overheid.

De politiek gaat er van uit dat de burger dom is. En dat lijkt nog een goed uitgangspunt te zijn ook. Want al die voorzieningen waar de gemiddelde burger mee wordt geconfronteerd zijn zogenaamd geprivatiseerd. Door de verstikkende greep van de overheid kunnen deze voorzieningen echter niet goed functioneren. En dus roept de burger: "Zie je wel, die vrije markt werkt niet. Vuile kapitalisten. Asociaal". En zo roept men om meer socialisme, misleid door het woord 'sociaal' dat daarin besloten lijkt te liggen.

Helaas; democratie leidt tot socialisme (Marx zei het al), socialisme leidt tot dictatuur, en dictatuur leidt tot ineenstorting van de staat. Socialisme is asociaal, niet sociaal. Von Hayek beschreef dit in zijn "The Road to Serfdom", en Ayn Rand maakte dit uiterst aanschouwelijk in "Atlas Shrugged". Het Chili van Allende toen en het Venezuela van Chavez nu laten zien hoezeer zij gelijk hadden. Denk ook nog even terug aan de voormalige DDR; dan weet je genoeg.

Wie de acties van onze linkse overheid sinds februari in ogenschouw neemt zal moeten toegeven dat het nu in NL sneller bergafwaarts gaat dan ooit. De paar zaken die het vorige kabinet ten goede had gekeerd zijn meteen opgeheven en zelfs verergerd (meer geld naar de staatomroep i.p.v. minder, generaal pardon). We stevenen af op nog meer belastingen, al dan niet opgehangen aan het milieu, op basis van onjuiste argumenten, waarmee men wegkomt omdat de burger toch niet nadenkt (bv. spaarlampen en Toyota Prius; lijken schoon in gebruik, maar zijn sterk vervuilend voor en na de gebruiksduur; productie- en afvaltraject), en op een politiestaat, gericht op onderdrukking van de gezagsgetrouwe burger, en een luilekkerland voor de (allochtone) crimineel.

Wie stopt de lemmingen?

[admin]

Stop de SP!

http://www.meervrijheid.nl/myfiles/algemeen/tomaat.gifHet pamflet ‘Stop de uitverkoop van de beschaving’ (http://www.stopdeuitverkoop.nl/), vorige week gepubliceerd in NRC Handelsblad, werd gepresenteerd als een ‘burgerinitiatief’, en is in het leven geroepen om de beschaving van de ondergang te redden. Tot de elf redders van onze beschaving behoren Jan Marijnissen (die al eerder de beschaving wilde redden door ons land te modelleren naar Mao’s China), Freek De Jonge, Huub Oosterhuis, Dorien Pessers, Harry De Winter en Wouter Van Dieren.


De manier waarop de pamfletschrijvers ons willen redden van de ondergang is in de eerste plaats door de macht van de staat te vergroten en de economische vrijheid in te perken. “Het wordt tijd om de mooie verhalen over de zegenrijke werking van de ongereguleerde markt te verwijzen naar de plaats waar ze thuishoren: het rijk der fabelen”, aldus het pamflet.

Dat deuntje klinkt bekend, en inderdaad, de website www.stopdeuitverkoop.nl is geregistreerd door de Socialistische Partij, en de SP heeft in het najaar van 2000 een actie gevoerd met dezelfde leus. Dat de initiatiefnemers van dit ‘burgerinitiatief’ niet van plan zijn een politieke partij op te richten, is dan ook niet verwonderlijk: die partij bestaat al.

Wat is er volgens de SP en haar sympathisanten precies mis mee om zoveel mogelijk zaken op de vrije markt te laten produceren? Theoretische argumenten waarom de overheid goederen en diensten efficienter zou kunnen produceren dan bedrijven, worden in het pamflet nauwelijks gegeven; wel worden er een aantal voorbeelden gegeven van verondersteld marktfalen. Zo wordt er verwezen naar de problemen bij de Nederlandse Spoorwegen, terwijl het toch niet echt geheim is dat de NS van de overheid een monopolie heeft gekregen op het leeuwedeel van het personenvervoer. De essentie van de vrije markt – vrije concurrentie – ontbreekt. Een ander voorbeeld van verondersteld marktfalen is de postbezorging. Er wordt geklaagd dat “de private onderneming TNT” er moeite mee heeft om brieven die voor zes uur ’s avonds worden gepost, de volgende dag te bezorgen. Alweer wordt vergeten te vermelden dat concurrentie op het bezorgen van brieven door de overheid zo goed als onmogelijk wordt gemaakt: de ‘private onderneming’ TNT heeft nog steeds het monopolie op brieven onder de 100 gram. Helemaal bont maken Marijnissen en de zijnen het wanneer ze verwijzen naar de de stroomcrisis in Californie: “En wie durft er sinds de energiecrisis in het geheel geliberaliseerde Californië nog te beweren dat een vrije stroommarkt een zegen voor de mensheid zal blijken te zijn?” Geheel geliberaliseerd? Oorzaak voor de crisis was dat het de stroomdistributeurs door de overheid was verboden om de gestegen kosten voor de stroom door te berekenen aan de klanten, waardoor ze gedwongen werden met verlies te werken, en uiteindelijk in financiele moeilijkheden kwamen. Het was wederom niet de onzichtbare hand van de markt die faalde, maar de al te zichtbare hand van de staat. In o.a. De Volkskrant is uitgebreid bericht over de oorzaken van de stroomcrisis in Californie. Dat geen van de opstellers van het pamflet de Volkskrant leest, lijkt niet erg waarschijnlijk; de veronderstelling dat er welbewust gelogen wordt om politieke winst te behalen, ligt meer voor de hand.

Als de staat werkelijk beter werkt dan de markt, hoe is het dan te verklaren dat de grote probleemsectoren die de pamfletmakers aanwijzen - onderwijs, gezondheidszorg, politie - stuk voor stuk in handen van de staat zijn? Je zou precies het omgekeerde verwachten. De pamfletschrijvers zien ook in dat hier een probleem ligt: “Bewijst de overheid niet dag in dag uit evenmin in staat te zijn om onze problemen op te lossen?”

Het antwoord van het pamflettisten luidt dat niet de staat op zich het probleem is, maar slechts de ‘technocratische wijze’ waarop ons land de afgelopen twee decennia is bestuurd, d.w.z. ‘de politiek van decentralisatie, budgettering, verzelfstandiging, privatisering en marktwerking'. Privatisering en marktwerking als oorzaak van het falen van staatssectoren die nooit geprivatiseerd zijn... De hand van Freek de Jonge, meester van de absurde logica, is hier overduidelijk aanwezig.

Behalve de niet-bestaande privatisering van falende overheidsdiensten wordt ook het feit dat bij de overheid ‘alles in getallen uitgedrukt moest gaan worden’ gezien als oorzaak van overheidsfalen. Het meten en ‘calculeren’ heeft, aldus het pamflet, gezorgd voor ‘georganiseerd wantrouwen’. Een merkwaardige theorie, aangezien er in het bedrijfsleven zo mogelijk nog meer wordt gemeten, gecalculeerd en gebudgetteerd dan bij de overheid, terwijl de problemen die de overheid plagen in het bedrijfsleven ontbreken. Gezien de talloze miscalculaties bij de overheid – eindeloze wachtlijsten in de zorg, lerarentekort, enz. enz. – krijgt de theorie dat er bij de overheid te veel wordt gecalculeerd iets lichtelijk absurds.

Een wat meer voor de hand liggende verklaring voor het feit dat de staat faalt terwijl de prive-sector bloeit, is dat de staatssectoren *niet* geprivatiseerd zijn, en marktwerking dus ontbreekt. Als bedrijven slechte beslissingen nemen waardoor de kosten van de producten de pan uitrijzen, of de dienstverlening onaanvaardbaar slecht wordt, vormt dit een mogelijkheid voor de concurrentie om geld te verdienen door te zorgen voor een betere dienstverlening of een lagere prijs. Het zwakke bedrijf verliest klanten, inkomen, en gaat uiteindelijk failliet, tenzij er wordt ingegrepen. De reden waarom de staat er permanent een rotzooi van kan maken, is vrij elementair, en heeft met 'technocratie' niets te maken: de staat heeft geen concurrentie, en de 'klanten' van de staat hebben geen keus: ze worden gedwongen voor de dienstverlening van de staat te betalen, hoe slecht en duur die dienstverlening ook is. Staten gaan niet failliet.

Deze verklaring is in het pamflet uiteraard niet terug te vinden.

Als bijdrage aan het maatschappelijk debat is het pamflet zeker geslaagd te noemen – de intellectuele armoede van het hedendaagse socialisme wordt er genadeloos in blootgelegd. Maar vooral de humoristische redeneringen die Freek de Jonge er in heeft weten te smokkelen, maken het manifest de moeite van het lezen waard. Ter afsluiting nog een voorbeeld van zo’n redenering met een hoog Freek-gehalte. Er wordt geklaagd dat van de 1200 nieuwe geneesmiddelen die de afgelopen decennia door de farmaceutische industrie zijn ontwikkeld, er slechts 12 waren bedoeld voor de bestrijding van tropische ziektes, terwijl die verreweg de meeste slachtoffers maken. “De reden: de Derde Wereld is geen interessante markt, omdat de mensen er simpelweg het geld niet hebben om dure westerse geneesmiddelen te kopen. Een ‘gezonde’ bedrijfsvoering van de farmaceuten leidt dus tot een ongezonde wereld.”

De gebrekkige gezondheid in Derde Wereld wordt dus niet zozeer veroorzaakt door de armoede aldaar, maar door de bedrijfsvoering van de Westerse farmaceuten, die zo verwerpelijk zijn om geen verlies te willen lijden op hun medicijnen! De redenering is vlekkeloos, het blijft alleen een raadsel waarom speciaal de farmaceutische industrie eruit wordt gepikt om aan de schandpaal te worden genageld; een zelfde soort redenering gaat op voor zo’n beetje alle andere industrieen. Zo kunnen de meeste Derde Wereld bewoners zich ook geen auto permitteren. Oorzaak: niet de armoede in de Derde Wereld, maar de schandelijke Westerse auto-industrie, die weigert om verlies te lijden op hun auto’s! Een ‘gezonde’ bedrijfsvoering van de auto-industrie leidt tot een gebrek aan auto’s in de Derde Wereld...

Het is duidelijk wat de oplossing voor de armoede in de Derde Wereld is: verplicht alle Westerse industrieen om voortaan verlies te maken – en hoe meer, hoe beter. Alles zal dan in overvloed aanwezig zijn voor de Derde Wereld: medicijnen, auto’s, televisies, computers, huizen,voedsel, etc. etc. Dat niemand ooit eerder aan deze eenvoudige oplossing heeft gedacht...

Bart Croughs

Met dank aan de stichting Meervrijheid